رحمتلی علی آقا واحدآذربایجانین چاغداش غزلی شاعیرلری ایچره ان تانینمیش سیمالردن دیر. واحدین غزل دنباشقا طنز؛ نوحه و بیر سیرا باشقا شعرلری ده اولموشدورکی؛ تاسف له اونلارا لازیمیقدر توجه ائدیلمه میشدی. آراشدیریجی لارین و واحد شوناسلارین گوزلریندن گیزلی قالانشعر نووع لاریندان بیریسی ده اونون «میخانا لاری» دیر...
میخانا شعرلری یامیخانالاشما اسکی بیر زامانلاردان ادبیات تاریخیمیزده بیر دب کیمی کوک سالماسادا ،بویوک غزل اوستادی علی آقا واحد ده داها گوزل له شیب ؛ اوزه چیخیر . بو کیمی شعرلردئدییمیز کیمی کئچمیش دوورولرده بیزلرده بول – بول راست لاشماق اولورکی اونلارین انبارز لریندن یا داها آیدین جا دئسک یا اوخشاتساق (( ساقی نامه )) لری هابئله منظومنومایشنامه لری گوسترمک اولار کی بو گونده باکیدا دوام ائدیب و اونون ان تانینمیشآرتئست لریندن تانینمیش هنرمند نامقی گوسترمک اولار . نامق همین سبک ده بول – بولاوخویوب هله ده بو ایکی بئیتی دیللری ازبری اولموشدور .
قولاق آسین جماعت
مندانیشیم نهایت
بو محبت عالمی
چوخ سینامیش دیر منی
ادبیات تاریخیمیزدهداها آدلیم و تانینمیش ساقی نامه یازار لاردان بونلاری گوسترمک ائله جه ده یئر سیزاولماز .
میخانا لاشما کی دئمک بو گون تقریبا منسوخ اولموشبیر ادبی صنعت دیر ؛ بیر نووع (( مشاعره )) ده حساب لانا بیلر . بو نوع شعرلرمعمولا میخانه مجلس لرینده ؛ میخانا لاشما یا قافیه توتماق هدفی ایله دئیلردی .
رحمتلی پروفسور محمد تقی زهتابی نین دئدیینه گوره – اوکتوبر اینقلابیندان قاباقچوخ یئرلرده ؛ او جمله دن باکی نین ایچری شهرینده میخانا مجلیسلری قورولاردی . بومجلسلرده ایچگی اولمازدی . بالبداهه شعر و خصوصی ایله میخانا آدلانان شعر دئینشاعیرلر اورادا توپلانار و یئمکدن سونرا موسیقی چالینار و مجلسین آغ ساققال شاعیریهر هانسی بیر وزن ده دورد مصراعلی بالبداهه شعر دئییردی و بو شعره مجلسین شعر قافیهسی وزنی و قافیه سینده ایکی بئیت بالبداهه شعر دئیردی . بیر گون ایچری شهرین بیرمیخانا مجلسینده شاعیر ؛ ثابیت مجلسین آغ ساققالی ایدی. شاعیرلر اوندان قافیهتوتماغی خواهیش ائتدیلر . بیر نئچه نفرده ثابیتدن خواهیش ائتدیلر کی ؛ توتدوغوقافیه اوچ دیلده تورکجه ؛ فارسجا و عربجه یعنی ملمع اولسون . ثابیت آز دوشونندنسونرا بو ایکی بئیتی میخانا مجلسینین قافیه سی عنوانی ایله سویله ییر .
یئری ؛یئری من هوشیارام
کل جهان مدهوش است
فالنظر الی ثدیما
کالقطن المنقوشاست
بونو دا اونوتمایاق کی ؛ میخانه شعر مجلیس لرینده گون چتین لیک لری ،گذرانلاری گیزلی حالدا دولت دن تنقید و باشقا مسئله لردن ده سوز – صحبت آچیلاردی . البته رحمتلی زهتابی نین فیکری جه میخانه شعرلری عمومیت له دئییلن شعرلرین اجتماعیمضمونو اولماز و عادتا مجلس ده کیلرین بیری – بیرینه ساتاشماق ، شوخلوق ائدیب مزهلی سوزلر دئمک ؛ ظارافات لاشماق ؛ دئییب – گولمک مضمونو داشییاردی .
میخاناشعرلری منظوم شفاهی آذربایجان ادبیاتی نین اوزونه اوزل بیر نووعو دور. بو نووعشعرلر اوست – اوسته گونئی آذربایجاندا مرسوم اولموشلار .جالب دیرکی ؛ بو مجلیس لرینخصوصی لرینده ایچکی ده اولاردی . بورادا اشتراک ائدنلرین بیر سیراسی طبیعی ایدی کیایچکی ایله ماراقلاناردی لار . اونلارایچکی نی ایچه – ایچه بیر بیرلرینه ساغ لیقوئرردی لر. بورادا کیچیک اولسادا ساغ لیقلاردان دانیشیب سونرا واحدین میخانهشعرلریندن بیر نئچه بیت اورنگ تقدیم ائدک.
ايچكي ايچمك دينيميز باخيميندانحارام، قانون باخيميندان ايسه بو گون جرم حسابلانير. دوغونون و باتينين بير سيراقدر حكيملري ايچكينين ضرر ـ زيانلاري بارهده دؤنه ـ دؤنه يازيب و خالقاآنلاتميشلار. بونلارا باخماياراق، نه ايسه شاراب و عاراق ايچمه باشقا خالقلارلابرابر بيزيمده خالقيميز آرا اوزون بير تاريخه اييهلنميشدير.
شاراب ايچنلرمعمولاﱞ اؤز سئوديكلري چئورهلرله بير يئره توپلانيب اللـه قويسا دلخوشلوق ائديب،اؤز ساغليقلارين آرادان قالديراراق باشقاسينا ايچكيني ايچه ـ ايچه ساغليق وئررلر! بو ساغليقلاردا دونيالارجا سؤز ـ صؤحبت وار كي ائشیددییمیزه گوره دونيانين باشا ـباشيندا مرسوم اولموشدو.
آذربايجاندا ايشلهديلن ساغليقلاردا جومردليك،عيارليق، اييدليك، كيشيليك، غئيرت، ناموس، شرف و بو كيمي آنلاملار ايفا اولونارلاركي، پيس يا ياخشي بيزدهده كؤك سالميشديلار. غريبهدير كي ساغليقلاردا گاهدان كيچيكـ كيچيك اؤنملي ناغيللارادا راستلاشماق اولار. آشاغيدا اونلارين بير سيراسينتوپلاييب، فولكولور صحيفهميزدن اؤرنگ اولاراق سيز عزيزلره تقديم ائتمك ايسترديم.
1ـ او نامرد اوغلانين ساغليغينا كي، او اولماسا، مرد اوغلان تانيماز.
2ـ اوداشين ساغليغينا كي سئل گلنده خيردا داشلاري اؤز يانيندا ساخلار.
3ـ انتظارايله حسرت چكن گؤزلر ساغليغينا
4ـ او قيرقينين ساغليغينا كي، گؤيده فيريلداييببيريسينه ويريلماييب
10ـ او ميغميغانين ساغليغينا كي، سانجاندادؤولتي ايله كاسيبا فرق قويماز.
11ـ او قوردون ساغليغينا كي قويونلاريناوٍرهيينه دَيمهيه.
12ـ بير گون بير نفر اووا گئديردي كي يول اوسته بير راهيبراستلاشيب راهيب اوندان سوروشار هارا گئديرسن؟ كيشي دئيير اووا گئديرم. راهيب دئييرگئتمه. كيشي دئيير نه اوچون؟ راهيب دئيير گئدسن اوغلون اؤلهجك. او كيشي سايماييبگئدر. آنجاق قاييدان باش گؤرر راهيبين سؤزو دوز چيخيب و اوغلو اؤلوب. بير نئچه آيسونرا هامان كيشي يئنه اووا گئديردي كي يئنه هامان راهيب راست گليب يئنه دئيير؛ آيقارداش بو دؤنه هارا گئديرسن؟ كيشي اووا گئديرم دئيير. راهيب دئير گئتمه، اگر گئتسنآروادين اؤلهجك. كيشي يئنه سؤزه باخماييب يولا دوشر. قاييداندان سونرا گؤرر،آروادي اؤلوب. يئنه بير نئچه گوندن سونرا هامان كيشي اووا گئديردي كي، او راهيبهراست گليب، هامان سوال ـ جواب رد و بدل اولونار. بو دؤنه راهيب دئيير گئتمه. كيشيسوروشاندا نه اوچون؟ راهيب جاواب وئرر اگر گئتسن دوستون اؤلهجك. يازيق كيشينين بودفعه رنگ ـ روفو آغاريب، ال ـ قولو سوستاليب قاييدار. قاييدار كي، راهيب سوروشار بسنئجه اولدو؛ ايكي كره من سني بو ايشدن منع ائتديم آنجاق سايمادين، ايندي ال ـ قولونيانيوا دوشدو! كيشي بو سؤزلري ائشيدجك دئيير:
آخی باخ: او كي اوشاق دی بئلدنگلر، آرواددي ائلدن، آنجاق دوست اوركدن، بوتون اوركدهكي دوستلارين ساغليقلارينا.
ایندی سوز وئردییمیز کیمی علی آقا واحد له باقر جبارزاده نین 1922 ینجی ایلده باکی دا نشر اولان میخانه صحنه لریندن بیر نئچه بندی سیزه تقدیماولوب سایین اوخوجولاردان رجا اولونور بو باره ده کی بیلگی لرین بیزده اسیرگه مهسین لر .
دولانماق اولمور
واحد دانیشمایورسان باهالیقدانندن؟
گومان سنی وار ایشده بیر اویره دن
چوخ باهالیقدیر اولوره م غصه دن
بو عصرده آده دولانماق اولمور
باقر
ایسته میردیم کی من آچام مطلبی
باهاچیلیقدا یوخ دینی مذهبی
هئچ سالمایورسان یادینا قصابی
گلمیشیگفریادا دولانماق اولمور
واحد
گون به گوندن باهالانیر مامپاسی
یاغچیخیب اوچ یوزمینه کروانکه سی
ائیله آدام وار هئچ یوخدور قوه سی
عمری گئدیرباده دولانماق اولمور
باقر
عقللی اول دینج اولوب راحت اوتی
نفت سهپیب اوستیمه ووردوق اوتی
دورت میلیونا چیخوبدو اونون پوتی
غرض بو دونیادهدولانماق اولمور
واحد
آجلیق توتوب هر طرفی هر یانی
آجلارین گوگلرهچیخیب افغانی
یاردیم ائده ر هر کیمین وار وجدانی
بئله بو اثناده دولانماقاولمور
باقر
چوره کچی لر یاخشی آلوب مئیدانی
علافین کی ذره یوخدوروجدانی
گیزله دیر آمباردا آرپا بوغدانی
بعضی حرامزاده دولانماق اولمور .
قایناق لار
1-میخانه / بیرینجی طبع – شهر باکو سنه میلادی 1922 – سنههجری 1338 – صص 8- 10
2-تئلیم خان / حیاتی و یارادیجیلیغی – دوقتور م . ت . زهتابی – دوقتور علی کمالی – بیرینجی چاپ ؛ تبریز ؛ اختر نشریاتی 1382 – ص 145
رحمتلی علی آقا واحد
ارسال نظر
