زبان تركي از زمان حاكميت سومريان تا حكومت « گؤگ ترك» ها زبان رسمي دولتها و سلسله‌هاي مختلفي در اطراف و اكناف جهان بود ولي در وقفه چندصدساله كه بعد از اسلام و رسمي شدن زبان تركي ايجاد شد سلسله قارامان اولين دولت بعد از اسلام است كه زبان تركي را زبان رسمي دولت خود قرار داد لذا جا دارد كه در مورد اين سلسله كه زبان تركي را زبان رسمي كشور قارامان قرار داده، تحقيق بيشتري گردد.

قارامانيان طايفه اي از ايل افشار قبيله اوغوز بودند كه شاخه‌اي از آنها در آذربايجان زندگي مي‌كردند. بعدها شاخه‌اي از ايل به سوي قونيه ـ كه مركز حكومت سلجوقيان روم بود ـ مهاجرت كرده و در آنجا ساكن شدند. قارامانيان با استقرار در سرحدات غربي دولت سلجوقي كمك شاياني به تركي در حفظ و حراست مرزهاي خود در مقابل امپراطوري بيزانس كردند.

اولين رئيس شناخته شده قارامانيان « نوره صوفي » بود كه طريقت تصوف را داشت و جزء « بابائيان » بود و اسلام را در منطقه تحت نفوذ ارامنه تبليغ مي كرد و باعث مي شد كه سرزمينهاي تازه فتح شده در مقابل مسيحيت تقويت گردد.

بعد از وفات « نوره  صوفي » پسرش « سعدالدين » و بعد از نوه اش « كريم الدين » رئيس قبيله گرديد. در زمان ايلخاني « كريم الدين » مغولان  به آناطولي حمله كرده و در جنگ « كوسا داغ » سلجويان روم را شكست داده و آنها را تحت ا لحمايه خود قرار دادند در اثر اين شكست دولت سلجويان روم دچار ضعف شديد گرديد و كريم الدين نيز كه در تاريخ به عنوان سرسلسله قارامانيان محسوب مي شود از اين ضعف دولت سلجوقي روم استفاده كرده و به مناطق تحت نفوذ ارمنيان حمله نموده و آنها را به اطاعت خود در آورد. پادشاه سلجوقي كه نمي خواست شورشي از طرف ايل قارامان انجام گيرد نواحي تحت تصرف كريم الدين را به صورت اقطاع به او داد و در عوض برادر كريم الدين را به عنوان گروگان در پيش خود نگه داشت و سمت « جانداري » يعني محافظي به او داد بدين ترتيب اولين فرد از خاندان قارامان وارد كارهاي دولتي گرديد. ( 1256 م )

گروگان بودن برادر مانع از شورشهاي ايل قارامان نگرديد و عاقبت در جنگي كه در اطراف قلعه « قوله » بين كريم الدين و نيروهاي سلجوقي اتفاق افتاد كريم الدين شكست خورد و برادرانش نيز اعدام شدند. كريم الدين رئيس قبيله قارامان در سال 1261 ميلادي وفات يافت و بجايش پسر بزرگش شمس ا لدين محمد بيك به جاي او نشست.

محمد بي علاقه خاصي نسبت به زبان مادري خود داشت و همواره بدين صفت شناخته ميشد. او در جنگي توانست نيروهاي سلجوقي را شكست داده و كارواني از صليبيان را كه به نيروهاي مسيحي در جنگهاي صليبي محموله حمل مي كرد مورد هجوم قرار داده و اموال كاروان را به نفع تركان و مسلمانان مصادره نمايد.

در 10 ذيقعده سال 675 هـ.ق. / 15 نيسان 1277 ميلادي آباقان ايلخان مغول لشكري براي تصرف مصر فرستاد باي برس ( بيبرس) پادشاه مملوك ترك مصر با لشكري  به مقابله لشكر مغول شتافت و در البستان آناطولي با موشكهاي زمين به زمين نيروهاي مغول را شكست داده و چنان كشتاري انجام داد كه وقتي آباقان مغول از منطقه نبرد ديدن كرد و كشتار تركان از مغولان را مشاهده نمود نتوانست جلوي گريه خود را بگيرد .

شكست نيروهاي مشترك سلجوقي ـ مغولي در مقابل تركان مصر در دشت البستان وضعيت را به نفع محمد بي قارامان تغيير داد و او با استفاده از وضع پيش آمده به قونيه پايتخت سلجوقيان روم حمله كرد و آنجا را به نام بايبرس سلطان ترك مصر تصرف كرده و به عنوان پايتخت خود قرار داد.

بعد از تصرف قونيه محمد بي قارامان در 13 ماي 1277 ( 24 ارديبهشت 675 ) طي فرماني زبان تركي را زبان رسمي دولت قارامان اعلام كرد. در متن فرمان آمده بود : « بوگوندن سوندا ديواندا، در گاهدا ،‌ بارگاهدا، ميداندا،‌ مجلسده توركجه دن باشقا ديل ايشله ديلمه ليدير » يعني « از امروز در ديوان « درگاه ، بارگاه ، ميدان و مجلس غير از زبان تركي زبان ديگري به كار برده نخواهد شد » و بدين ترتيب حدود دو قرن ونيم  ( 230=1256- 1483)  زبان تركي زبان رسمي دولت قارامان گرديدكه بعدا عثمانيان وصوفيان وارث اين عنعنه گرديدند .

سرنوشت محمد بيك قارامان اين رسميت دهنده زبان تركي در خاورميانه با نوعي حماسه و شهامت و شهادت آميخته است بدين ترتيب كه نيروهاي مشترك سلجوقي و مغولي كه از تصرف قونيه از طرف محمد بي به خشم آمده بودند با هماهنگي و آمادگي كامل به سوي قونيه حركت كردند . محمد بي براي مقابله آنها شتافت و بار اول آنها را شكست داد ولي بار دوم كه نيروهاي مشترك دست به حمله زدند محمد بي شكست خورده به سوي قونيه عقب نشست اما با كمال تعجب با دروازه هاي بسته شهر مواجه شده و به ناچار به منطقه قارامان عقب نشست.

در يكي از روزها محمد بي قارامان با برادرانش و عمو زادگان خود به قرارگاه مشترك نيروهاي سلجوقي ـ مغولي حمله كرد ولي نيرو هاي متحده با اجراي « تاكتيك توران » يا « قورد اويونو» تظاهر به عقب نشيني كرده و بلافاصله برگشته به نيرو هاي قاراماني حمله كردند. در اين حمله محمد بي قارامان با مقاومت قهرمانانه‌اي كه از خود بروز داد شهيد شد. سر بريده او را نيرو هاي مغولي ـ سلجوقي در شهرها گردانيد ند و بدين ترتيب اولين سلطاني كه بعد از اسلام زبان تركي را زبان دولت خود كرده بود مظلومانه شهيد شد. شهادت محمد بي قارامان تاثيري چندان در روند مبارزات ايل قارامان نداشت و بلافاصله قارامانيان قدرت خود را مستحكم كردند و سلسله قدرتنمد آنها توانست دو قرن و نيم زبان تركي را زبان رسمي خود نمايد . بعدها عثما ني ها و قره قويونلوها و آق قويونلوها و صفوي ها راه پر افتخار شمس الدين محمد بي قارامان را پي گرفتند و با امكانات دولتي به پشتيباني زبان  مادري خود برخاستند از آن روز ترك زبانان جهان روز 13 ماي هر سال را به يادبود آن فرمان تاريخي محمد بي قارامان در جهان  به عنوان « ديل بايرامي »  عيد زبان ، جشن مي گيرند. 

نوشتن نظر
نام:
عنوان:
BBCode:
نظر:
كد:*
	من اين نظر را دوستانه جهت تماس ارسال ميكنم

ارسال نظر

Powered by AZCMS